ವೀರಮಾತೆ ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ: ಅಪ್ರತಿಮ ಶೌರ್ಯದ ಗಾಥೆ
ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 'ವೀರಗನ್ನಡಿಗ' ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಾಗಿ, ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನೇ ಎದುರಿಸಿದ ಧೀರೆಯಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತರು.
ವೀರಮಾತೆ ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ: ಅಪ್ರತಿಮ ಶೌರ್ಯದ ಗಾಥೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸವು ವೀರವನಿತೆಯರ ಬೀಡು. ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿಯರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದಾಕೆ ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳವಡಿ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಳಿದ ಮಲ್ಲಮ್ಮ, ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಹಾದಿಗಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಗೆ ಧುಮುಕಿದ ವೀರಗಾಥೆ ಇದು.
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ
ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಧೋಳ ತಾಲೂಕಿನ 'ಜೋಯಿಡಪ್ಪ ದೇಸಾಯಿ' ಎಂಬುವವರ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಕತ್ತಿ ವರಸೆ ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಬೆಳವಡಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ ಈಶಪ್ರಭು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಕೇವಲ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಹೆಗಲಿಗೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟು ನಿಂತರು.
ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು
ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಮತ್ತು ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ. ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಸೈನ್ಯವು ಬೆಳವಡಿ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿವಾಜಿಯ ಸೈನ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಗ್ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಅವರ ಸೈನ್ಯದ ಕೆಲವು ಸೈನಿಕರು ಬೆಳವಡಿಯ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಬೆಳವಡಿಯ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಾಯಿತು. ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಮತ್ತು ಈಶಪ್ರಭು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾದರು.
ವೀರಾವೇಶದ ಯುದ್ಧ
ಬೆಳವಡಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಿವಾಜಿಯ ಬೃಹತ್ ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ೨೭ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
ಈಶಪ್ರಭುವಿನ ಸಾವು: ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಈಶಪ್ರಭು ವೀರಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಪತಿಯ ಅಗಲಿಕೆಯ ದುಃಖದ ನಡುವೆಯೂ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಧೃತಿಗೆಡಲಿಲ್ಲ.
ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ನಾಯಕತ್ವ: ಗಂಡನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ಸೈನ್ಯದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಮಹಿಳಾ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ಮಲ್ಲಮ್ಮ, ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನವಾದರು. ಅವಳ ಕತ್ತಿಯ ವರಸೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವಾಜಿಯ ಸೈನಿಕರೇ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದರು.
ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಮ್ಮ
ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಅಚ್ಚರಿಪಟ್ಟರು. ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ (ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ), ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವಾಜಿಯು ಆಕೆಯನ್ನು "ನನ್ನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ತಾಯಿ" ಎಂದು ಕರೆದು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅವಳ ಧೈರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಆಕೆಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವಳಿಗೇ ಮರಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಮಹಿಳಾ ಸೈನ್ಯ: ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
ಗೌರವ: ಸ್ತ್ರೀ ಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಅವಮಾನವಾದಾಗ ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿರಿಮೆ: ಇಂದಿಗೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬೆಳವಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಉತ್ಸವ'ವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಲೇಖನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ):
ಸ್ಥಳ: ಬೆಳವಡಿ (ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಬೈಲಹೊಂಗಲ ತಾಲೂಕು).
ಕಾಲ: 17ನೇ ಶತಮಾನ.
ಬಿರುದು: 'ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ'.
ವಿಶೇಷತೆ: ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಂತಹ ಮಹಾ ವೀರನನ್ನೇ ಎದುರಿಸಿ ಜಯ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಗಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆ.
ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ: ಇತಿಹಾಸದ ಆಳವಾದ ನೋಟ
೧. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಶಿಸ್ತು
ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ತಂದೆ ಸೋಮಶೇಖರ ಸಗಣಿ ಗೌಡರು (ಜೋಯಿಡಪ್ಪ ದೇಸಾಯಿ) ಮುಧೋಳದವರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡದೆ, ಒಬ್ಬ ಯೋಧನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.
ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿ: ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಈಜು, ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ (ಕುಸ್ತಿ), ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಶೌರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮುಂದೆ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಶಿವಾಜಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಭ್ಯ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.
೨. ಬೆಳವಡಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಬೆಳವಡಿ ಅಂದು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥಾನ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬಾಗಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ತುಂಬಲು ಅವರು ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.
೩. ಯುದ್ಧದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ೨೭ ದಿನಗಳ ಹೋರಾಟ
ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಡಿ ಸೈನ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ, ಅದು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು.
ವ್ಯೂಹ ರಚನೆ: ಈಶಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಸೇರಿ ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ "ಗರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ" ತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯವು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಸಣ್ಣ ಸೈನ್ಯವು ಕಾಡಿನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆದು ಅವರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು.
ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಯುದ್ಧ ವೈಖರಿ: ಪತಿ ಈಶಪ್ರಭು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗದೆ ತಕ್ಷಣವೇ ರಣಚಂಡಿಯ ಅವತಾರ ತಾಳಿದರು. ತನ್ನ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಕಂದನನ್ನು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ ಬೀಸುತ್ತಾ ಶತ್ರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು ಎಂದು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ.
೪. ಸಖಿ ಸೈನ್ಯ (ಮಹಿಳಾ ಪಡೆ)
ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಕೇವಲ ಪುರುಷ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು 'ಸಖಿ ಸೈನ್ಯ' ಎಂಬ ಮಹಿಳಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ಮಹಿಳೆಯರು ಕತ್ತಿ ವರಸೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮರಾಗಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಿಳಾ ಪಡೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲವು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ದಂಡನಾಯಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು.
೫. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರೊಂದಿಗಿನ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆ
ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಸೆರೆಯಾದಾಗ (ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಕೆ ಸೋಲದೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾಗ ಸಂಧಾನ ನಡೆಯಿತು), ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಆಕೆಯ ಧೈರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋದರು.
ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆ: ತನ್ನ ಸೈನಿಕರ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಶಿವಾಜಿ ವಿಷಾದಿಸಿದರು.
ಸನ್ಮಾನ: ಶಿವಾಜಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮನಿಗೆ 'ಬೆಳವಡಿ ತಾಯಿ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿ, ಆಕೆಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಸೀರೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.
ಸ್ಮಾರಕ: ಇಂದಿಗೂ ಯಾದವಾಡ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿಯ ಭೇಟಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸ್ಮಾರಕವಿದೆ.
೬. ಲೇಖನವನ್ನು ಆರು ಪುಟಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಲಹೆಗಳು:
ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸುದೀರ್ಘಗೊಳಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಉಪ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು:
ಬೆಳವಡಿಯ ಕೋಟೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ: ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಪಾತ್ರವೇನು?
ಸ್ಥಳೀಯ ಲಾವಣಿಗಳು: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಲಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ವರ್ಣನೆ ಹೇಗಿದೆ? (ಒಂದೆರಡು ಸಾಲುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ).
ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಮ್ಮ: ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮನಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಹೇಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದರು?
ಇಂದಿನ ಬೆಳವಡಿ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಣಿಯಲ್ಲ, ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಕಿಡಿ. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವವರು ಎಷ್ಟೇ ಸಣ್ಣ ಸೈನ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಧೈರ್ಯವಿದ್ದರೆ ಪರ್ವತದಂತಹ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಅಲುಗಾಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಸಾಕ್ಷಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಣ್ಣಿನ ಈ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರಲಿ.
ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಬಾಲ್ಯ: ವೀರವನಿತೆಯ ತಳಪಾಯ
ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿತವಾಗಿದ್ದು ಆಕೆಯ ಬಾಲ್ಯದ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಜೀವನದಲ್ಲಿ. ಮುಧೋಳದ ಜೋಯಿಡಪ್ಪ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಂತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆಟಗಳಿಗಿಂತ ಆಯುಧಗಳೇ ಇಷ್ಟ: ಅರಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಕತ್ತಿ, ಗುರಾಣಿ ಮತ್ತು ಈಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ತಂದೆ ಸೋಮಶೇಖರ ಗೌಡರು ಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಆಕೆಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ: ಮಲ್ಲಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಕೌಶಲ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟ ಅಥವಾ ಕಾಡಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಲೀಸಾಗಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಮುಂದೆ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ: ಕೇವಲ ಸಮರ ಕಲೆಯಲ್ಲದೆ, ರಾಜತಂತ್ರ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಅವರು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆಡಳಿತದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಕಲಿತಿದ್ದರು.
ಯುದ್ಧದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರಣರಂಗದ ಕೌಶಲ
ಬೆಳವಡಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯದ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಅಸಮತೋಲಿತ ಯುದ್ಧ" (Asymmetric Warfare) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವಾಜಿಯ ಸೈನ್ಯವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಬಳಿ ಇದ್ದದ್ದು ಕೆಲವೇ ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರು. ಆದರೆ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಬಳಸಿದ ತಂತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದವು:
ಗೆರಿಲ್ಲಾ ತಂತ್ರ (Guerrilla Warfare): ಮಲ್ಲಮ್ಮ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತು ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಮರಾಠಾ ಸೈನಿಕರು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಬೆಳವಡಿಯ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.
ಗೋಪುರ ರಕ್ಷಣೆ: ಬೆಳವಡಿಯ ಕೋಟೆಯು ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಅಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಶತ್ರುಗಳು ಕೋಟೆಯ ಹತ್ತಿರ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮಹಿಳಾ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಪಡೆ (Sakhis): ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಮಹಿಳಾ ಪಡೆ ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಶತ್ರು ಸೈನ್ಯದ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನುಗ್ಗಿ ಅವರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮಾನಸಿಕ ಯುದ್ಧ: ತನ್ನ ಪತಿ ಈಶಪ್ರಭು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಹತಾಶೆಯಾಗುವ ಬದಲು 'ವೀರಾವೇಶದ ಕಾಳಿ'ಯಂತೆ ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಇಷ್ಟು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಮರಾಠಾ ಸೈನಿಕರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯಿತು.
ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಪಕಥೆಗಳು
ಹಸುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ: ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸೈನಿಕರು ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಯ್ದಾಗ, ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು "ನನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಹಸುಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ, ಅವು ನಮ್ಮ ದೈವ. ಅವುಗಳ ಹನಿ ಹಾಲೂ ನಮಗೆ ಪವಿತ್ರ" ಎಂದು ಸಾರಿದ್ದು ಆಕೆಯ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಿವಾಜಿಯ ಸಂದೇಶ: ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಮಲ್ಲಮ್ಮನಿಗೆ "ನೀನು ಕೇವಲ ಬೆಳವಡಿಯ ರಾಣಿಯಲ್ಲ, ಈ ಭರತಖಂಡದ ವೀರಪುತ್ರಿ" ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದು ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮಕುಟಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.
ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆ: ಕೇವಲ ಶೌರ್ಯವಲ್ಲ, ಚಾತುರ್ಯವೂ ಹೌದು
ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಕೇವಲ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಬೆಳವಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗಲೂ, ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದ್ದರು. ಶತ್ರುಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.
ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ: ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.
ಯುದ್ಧದ ಭೀಕರತೆ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ
ಯುದ್ಧವು ೨೭ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದಾಗ, ಕೇವಲ ಸೈನಿಕರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳು ಕೂಡ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದವು.
ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರದ ದೃಶ್ಯ: ಈಶಪ್ರಭು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ, ಶತ್ರು ಸೈನ್ಯವು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಬೀಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಕೆದರಿದ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ, ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇಡೀ ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯವೇ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸ್ತಬ್ಧವಾಯಿತು. ಆಕೆ ಅಂದು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ - "ನನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದು ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿದೆ.
ಶಿವಾಜಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಸಂವಾದ (ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರ)
ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಮಲ್ಲಮ್ಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿ.
ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಕೇಳಿದರು: "ರಾಣಿ, ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿದೆ?"
ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: "ಮಹಾರಾಜರೇ, ಸೈನ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಆ ಸೈನ್ಯದ ಹಿಂದಿರುವ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮುಖ್ಯ."
ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಶಿವಾಜಿಯು ಆಕೆಗೆ 'ಸಕ್ಕರೆ ನಾಡಿನ ತಾಯಿ' ಎಂಬ ಗೌರವ ನೀಡಿದರು.
ಬೆಳವಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ನೆನಪಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ
ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು:
ಯಾದವಾಡದ ಸ್ಮಾರಕ: ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾದವಾಡ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿಯ ಭೇಟಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬೆಳವಡಿ ಕೋಟೆ: ಇಂದಿಗೂ ಆ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಆಸಕ್ತರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಆ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಕಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆಕೆಯ ವೀರಗಾಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಉಪಸಂಹಾರ
ಲೇಖನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಪ್ರತಿಮ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ. ಆಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡದಿದ್ದರೂ, ತನ್ನದೇ ದೇಶದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಬಲ ರಾಜನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಮೂಲಕ 'ಧರ್ಮ' ಮತ್ತು 'ನ್ಯಾಯ'ಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತವರು. ಆಕೆಯ ಜೀವನವು "ಹೆಣ್ಣು ಅಬಲೆಯಲ್ಲ, ಸಬಲೆ" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದೆ ರೀತಿ ಹೊಸ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ Blog Page ಅನ್ನು Follow ಮಾಡಿ
Comments
Post a Comment